My Father, a Soldier in the Former Republic of South Vietnam-by Hải Lê

On this Father's Day and Ngày Quân Lực VNCH, I translate this from Hải Lê for the Vietnamese American young people who are not fluent in Vietnamese.

                                                            *

I have an old father, a disabled man, with one leg amputated.

When I was born my father was almost 50 years old. For a long time, my father played the role of a mother. Although he had difficulty moving, but because he was concerned I might not receive enough care, I might miss something that other kids had, he tried very hard.

My friends often called him the "homemakers" and complimented that although he was a male, he was very skillful in raising children.

When I was a kid, I couldn't understand why not my mother, but my father, who always stayed at home to look after me. Slowly I realized that, among my friends, I was the only one who always had a father by my side. Even though I lacked the love of a mother, I also felt comforted. I was a very lucky person, more than many children who lacked the love of both parents

Later I found out, my father was an ARVN soldier, wounded on the battlefield. He was sponsored by my mother to come to the United States to reunite, and she helped him fill out papers for his disability benefits. When I was more than 3 years old, my father and mother divorced, she married another man, leaving me to my father to care for. In my childhood, I remembered my mother's image, when she visited a few times. I had lukewarm and rather strange feelings because she was always accompanied by a man who looked at me with cold eyes.

I occasionally felt a little bit of embarrassment due to my father's status in society, when I compared him to other children 's fathers. But my father’s care for me was perfect. He took care of me from big to little things— I did not have to touch and do anything. During my time in elementary school, he had persuaded the bus driver to pick me up for school at my door, instead of at the bus stop, four blocks away from my house. When I got home, my father always had lunch ready: braised fish, simmered pork, vegetable dishes, and even soup. Occasionally there would be American food; sandwiches, hamburgers, peanut butter, and even seasonal changes: Christmas cake with green border in pine shape, Valentine in heart shape, etc.

When I was a little older and in my first year of high school, I liked to live a little more independently; I wanted to escape my father's gestures of love, for fear of being made fun of by my friends.

But he never let go of me. Sometimes I was very upset. In high school, I couldn't go home to eat anymore and had to start practicing to take care by myself. But my father woke up earlier than usual to prepare lunch for me. He carefully wrote my name on the food paper bag. He flipped the bottom of the paper bag; there were always some small drawings, sometimes the house, the stream, the mountain, the birds and the heart with the words "I Love You, Tammy!".

But that’s not all to my “embarrassment” to my friends: inside the paper towels or napkin were also the words of affection like "I love you very much". He always wrote, or made some jokes, to remind me that he loved me a lot, and wanted to make me happy.

I often sneaked to have lunch alone so no one could see the paper bags and napkins. But that did not work long. One day, a friend accidentally saw my napkin, he grabbed it, shouted and passed around the room for everyone to see.
My face turned hot, confused, embarrassed, and wanted to hide my head on the ground.

That day when I returned home, I was very upset at my father and "forbade" my papa to write, draw any “silly” things on paper towels, or napkins anymore, so that my friends do not treat me like a kid who always needs to be taken care of. That’s the first time I saw my father sad. He came into his room, closed the door, and quietly spent the evening.

The next day, I was surprised that all my friends were around me, waiting to see the napkin, but this time it was empty, with no words or pictures. Looking at their faces, seeing their disappointment, I suddenly realized that they had all wished for someone to show such sweet love to them. At that time, I felt secretly happy—surging in me was a sense of pride.

I rushed home that day to make up with my father, and the words and drawings of love continued.

In the remaining years in high school, I still had those special paper towels or napkins. And henceforth, I kept them, contained in a separate, hidden box.

And yet, when I went to college, I had to leave my father, I thought that his old message would end. But my friends and I were very happy because my dad's affectionate gestures continued in another form.

(…When I was in college, due to the cost of long-distance calls, my father started to write to me…)

Sometimes outside the envelope, the address was written in pencil and followed by letters with the picture of a cat and a dog; of my family, painted old towers, spanning bridges above the waves.

One summer, my father and I traveled to Vietnam, at that time I began to know about the One Pillar Pagoda (Chùa M ột Cột), Thien Mu Pagoda, Trang Tien Bridge and so on.

After that trip, I learned more about Vietnam, especially the war before 75. I began to feel a different kind of love for my father’s sorrow, who was a defeated soldier. But that army(of South Vietnam) had fought bravely for freedom, for the welfare, safety of the people in the South for 20 years. If the ally had not sold us of the South out, who could have been sure of an outcome ; who could have won ?

Letters to me arrived and were delivered daily after lunch. I often walked out to receive mail and take it with me when I went out for coffee.

I realized there was no need to hide anything anymore, because my roommates were friends in high school. They knew very well about the paper bags and napkins.
And then it became like a custom: I read the letters; the envelopes and drawings were passed around. My father’s letters became the joy of the whole room.

During my last year in college, my father suffered from cancer. Every time I didn't receive a letter on Friday, I knew he was seriously ill, unable to write. He often woke up at 4 am so that he could sit in a quiet home and write letters. If he did not make it in time for the mail delivery on Friday, then after a day or two, the mail would arrive.

My friends voted him "the most loving father in the world!" . On a Father's Day, they sent a card that gave him that title, and they all signed on the card. I believe that he taught all of us about paternity, and my friends started to get napkins like mine from their families…

I stayed with my father for a few days in the hospital before he died. A few hours before he died, he held my hand and said, "I need a favor. Go home and get the wooden box on the top of the closet. I want to look at it once. ”

I drove home, and found the box— dusty of time. What's inside?

I opened the lid curiously. Tears started to well up in my eyes when I saw pictures of my father— so young, in nice military uniforms.

There were pictures of men holding guns; behind were battlefields that still smelled of smoke. At back were the names of them, in the old days, the years of 68, 70, 71, 72 ... with strange places: An Loc, Binh Long, Dong Xoai, Khe Sanh ...

At the bottom of the box was the military id, discharge paper ; the medals, insignia on collar when he was wearing the military uniform.

Now I understood all, and no longer felt embarrassed of having a disabled father whose job was only taking care of the "housewife" duty. On the contrary, my father was once a manful, tough soldier, who had shed blood, and gave a part of his body for a just war— to protect our homeland.

It is so clear and apparent to me now: my father looked after me, happy doing the things of a woman for many years, only out of his love for the child.

What a wonderful father! I hugged the box, rushed to the hospital, and was about to say apologies to my dear father, but it was late!

The nurse on duty said that my father had just taken his last breath. Then the nurse handed me a hospital paper towel, with the last trembling words of a father for me. “Tammy, I love you so much! Farewell! ”

My tears poured down like a stream. As I held the tissue in my hand against my chest, the last tissue, which my life would never receive again, tears fell and fell.

When it was time to shroud my father’s body, I put his soldier's memory box with him. I kept the paper towels, the napkins. I would keep them beside me my whole life. Now the paper towels have turned yellow, but my love for my father is more and more intense, immortal, forever unchanged.

Happy Father's Day! Celebrating Military Day of old South Vietnam.

19/6/2011.

Hải Lê

---

REF

Original in Vietnamese :

Tôi có một người cha già, lại tàn tật, cụt một chân.

Khi tôi sinh ra đời bố tôi cũng đã gần 50 tuổi. Trong một thời gian dài, bố tôi đóng vai trò của một người mẹ, tuy di chuyển khó khăn, nhưng ông lo lắng cho tôi không còn thiếu một thứ gì. Bạn bè thường gọi là “Ông nội trợ” và khen là đàn ông mà bố tôi có đầy đủ các đức tính của người phụ nữ Á đông “công, dung, ngôn, hạnh”, nuôi con khéo léo không ai bằng.

Hồi còn bé, tôi không hiểu được, vì sao không phải mẹ tôi, mà bố tôi luôn luôn ở nhà chăm sóc cho tôi. Từ từ tôi mới nhận ra, trong đám bạn bè, tôi là người duy nhất luôn luôn có người bố bên cạnh. Thiếu tình mẹ, tuy nhiên, tôi cũng cảm thấy an ủi, mình là người rất may mắn, còn hơn nhiều đứa trẻ thiếu cả tình thương của cha lẫn mẹ.

Sau này tìm hiểu thì tôi biết, bố tôi là một lính VNCH, bị thương trên chiến trường, được mẹ tôi bảo lãnh đến Mỹ theo diện đoàn tụ, bà lo cho ông hưởng tiền trợ cấp tàn phế.

Lúc tôi được hơn 3 tuổi, bố tôi và mẹ tôi ly dị, bà đã lập gia đình với một người đàn ông khác, nhường tôi lại cho bố tôi nuôi. Trong ký ức trẻ thơ, tôi có hình dung được hình ảnh của mẹ tôi một vài lần, khi bà đến thăm, nhưng rất xa lạ, vì luôn luôn bà đi chung với một người đàn ông nhìn tôi với ánh mắt lạnh lùng.

Tôi có tí mặc cảm về địa vị bố tôi ngoài xã hội, so với bố của những đứa trẻ khác, tuy nhiên việc chăm sóc tôi thì hoàn hảo, ông chăm lo cho tôi từ việc lớn đến việc nhỏ, không phải đụng tay vào bất cứ thứ gì.

Trong suốt thời gian tôi học tiểu học, ông còn thuyết phục ông tài xế xe bus đón tôi đi học ngay tại cửa nhà, thay vì ở trạm xe , cách xa nhà tôi 4 dãy phố. Khi tôi bước vào nhà, lúc nào bố tôi cũng chuẩn bị sẵn thức ăn trưa, nào cá kho, thịt kho, rau xào và có cả canh nữa. Lâu lâu cũng có thức ăn Mỹ, sandwich, hamburger, bơ đậu phộng, và còn thay đổi theo mùa. Giáng Sinh bánh có viền xanh hình cây thông, Valentine có hình trái tim..vv…

Khi tôi lớn hơn một chút, vào năm đầu tiên trung học, tôi lại thích sống độc lập, tôi muốn thoát ra những cử chỉ yêu thương dành cho con nít của bố, vì sợ chúng bạn trêu chọc.

Nhưng chẳng bao giờ bố buông tha tôi cả, một đôi khi tôi rất bực mình.

Cấp trung học, tôi không thể về nhà ăn cơm được nữa, phải bắt đầu tập tự lo cho mình. Nhưng bố tôi lại thức dậy sớm hơn thường lệ để chuẩn bị bữa ăn trưa cho tôi. Ông cẩn thận ghi cả tên tôi bên ngoài túi giấy đựng đồ ăn. Lật dưới đít bao giấy, luôn luôn có một vài hình vẽ nhỏ, khi thì căn nhà, khi thì dòng suối, ngọn núi, chim cá và hình trái tim với dòng chữ “I Love You Tammy!”

Nào hết đâu, bên trong những chiếc khăn giấy cũng có những dòng chữ triều mến “Bố thương con nhiều”.

Ông luôn viết, hay có những câu nói bông đùa như thế để nhắc nhở là ông yêu thương tôi nhiều, và muốn làm cho tôi vui.

Tôi thường lén ăn trưa một mình để không ai thấy được cái túi giấy và khăn ăn. Nhưng cũng chẳng giấu được lâu.

Một hôm, một đứa bạn tình cờ thấy khăn ăn của tôi, nó chộp lấy la lên và chuyền đi khắp căn phòng cho mọi người xem.

Mặt tôi nóng bừng, bối rối, mắc cỡ muốn chui đầu xuống đất.

Bữa hôm đó tôi về, đã làm mặt giận với bố tôi và “cấm” ông ấy không được viết, vẽ “bậy bạ” trên khăn giấy nữa, để bạn bè không coi tôi như đứa con nít lúc nào cũng cần người lớn chăm sóc.

Lần đầu tiên tôi thấy bố tôi buồn, lặng lẽ vào phòng đóng cửa.

Ngày hôm sau, tôi vô cùng ngạc nhiên vì tất cả bạn bè bu chung quanh tôi, chờ để được xem chiếc khăn ăn, nhưng lần này thì trống trơn, không có dòng chữ hay hình vẽ gì cả. Nhìn mặt bọn chúng thất vọng, hụt hẫng, tôi mới hiểu ra, tất cả chúng nó đều mong ước có một ai đó biểu lộ tình thương yêu ngọt ngào giống vậy đối với chúng.

Lúc đó lòng tôi len lén cảm thấy vui vui, dâng lên niềm tự hào về bố.
Tôi vội về làm lành với bố, và những giòng chữ, những hình vẽ yêu thương lại tiếp tục.

Những năm còn lại trong trường trung học, tôi vẫn đều đều có những chiếc khăn đặc biệt ấy. Và từ đó, tôi giữ lại, chứa trong một cái hộp riêng, giấu kín.

Chưa hết, khi vào đại học, tôi phải rời xa bố, tôi nghĩ thông điệp xưa kia của bố sẽ phải chấm dứt.

Nhưng tôi và bạn bè rất vui sướng vì những cử chỉ biểu lộ tình cảm của bố tôi vẫn tiếp tục qua hình thức khác.

...

https://www.facebook.com/bill.tran.944/posts/10212099435233556

One Reflection-bilingual

English:
Reading 500 pages of “Being and Time” by M. Heidegger, or “Logical Investigations” by E. Husserl does not amount to reading 2 sentences by Buddha on the Self and Dharma. With one condition: You have to know how to meditate and contemplate rather profoundly.

Note:
contemplate

1: view or consider with continued attention: meditate on
2. think profoundly and at length; meditate.

Vài điều về “Being and Time” (t/theo)

Liên quan tới luận thuyết của Heidegger về Thời tính ( Temporality ) như ý nghĩa bản thể luận (ontological meaning) của quan tâm/lo/lo lắng (care) , ta thấy Heidegger đưa ra ý niệm Khẳng quyết tiên quyết

• Khẳng quyết tiên quyết ( Anticipation of Resoluteness)

Heidegger đưa ra ý niệm Vorlaufen [anticipation= dự định , dự tưởng, tính trước, làm trước (ít nhất là trong suy nghĩ) )] và gọi đó là một khả năng (possibility) trong các khả năng của Dasein có sức mạnh đẩy một người đến thực hiện cách sống hay-đẹp-có ý nghĩa (chữ chuyên biệt trong sách là “authentic”= mang thẩm quyền).

Khẳng quyết tiên quyết là điều Heidegger truy nhận là một quan tâm/lo ‘thẩm quyền’ (authentic) đích thực. Như chúng ta có thể thấy, dự định là hình thức của Thể tính-hướng tới (Being-towards) , nơi hiện hữu của người ta có thể trở nên “thẩm quyền” hay không. Heidegger đem ý niệm “Khẳng quyết (Resoluteness) vào trong luận giải của mình để cho thấy căn để của niệm tưởng này nằm ở trong cái gọi là “lương tâm” (conscience). Và lưong tâm này ( trong tư tưở ng của Heidegger) có quan hệ mật thiết với việc Cảm nhận-tội lỗi (Being-guilty= Schuldigsein), nhưng đây không phải là cảm nhận tội lỗi vì đ ã thực sự phạm vào tội lỗi, mà chỉ là tâm thức cho rằng hiện hữu mình trước đó— không nhất thiết đời mình mà còn có thể nằm trong tồn sinh nhân loại— đã mang một thứ “tội” nào đó và bây giờ mình “open to correction in conscience”, mở lòng ra để có dịp thì sửa đổi.

Hãy đọc mấy đoạn Heidegger viết về tiếng gọi Lương tâm, ở tiết 57, tr. 319 trong “HH và TG” (Sein und Zeit)

Lương tâm truyền lời gọi xuống bản thân Dasein ( Tại-thế-thể= Ttt) khi hắn đang bị lạc trong thế giới của và với “những người khác ( the “they”). Tiếng gọi thực hành điều chi đó vẫn là một sự bất định và trống không trong cái gọi là một cái gì đó cụ thể có thể gọi là “cái đó” ( the “what”). Khi Ttt diễn dịch tiếng gọi, nó hiểu tiếng gọi mang ý nghĩa gì, một cách gần cận và nhiều mặt. Và tới khi ấy, Tự ngã (của Ttt) đã được thông suốt (về ý nghĩa) tiếng gọi không mơ hồ, nghi hoặc và không lầm lẫn.

Tiếng gọi dành cho anh ta , người nhận được, không (bao giờ ) nêu rõ tên người nhận, mà ngay cả “người gọi” cũng duy trì chính nó trong sự không rõ ràng dễ thấy. Nếu “người gọi” được hỏi về tên, hoàn cảnh, nguồn gốc hoặc tiếng, danh của nó, “ông ấy” không chỉ từ chối trả lời, mà cònthậm chí không để lại vết tích nhỏ nhất nào về mình mà người ta có thể quen thuộc khi người được gọi hiểu theo một suy nghĩ nào đấy là một điều có mang tính trần tục. Chủ thể đưa tiếng gọi (luôn) là một cái gì xa hững diệu vợi với các cách nhận diện “Ông ấy” mà sau đó ổng trở thành “nổi tiếng”, dễ nhận thức. Và điều này nằm trong đặc tính của ông ấy. Để chính mình trở thành một cái gì thiên hạ có thể hình tượng hóa cách này cách khác để suy tính xem sẽ làm thế nào với cái ấy; hay sẽ được bàn tán về là một điều tối kỵ.

Nghe rất phảng phất một truyền ngôn bí ẩn từ một cõi xa xăm bí hiểm của huyền sử ca tôn giáo !

Ý nghĩa của Tự do trong liên hệ với Thời tính (3)

Với Heidegger, một thời khoảng nào đó trong đời người— nhất là thời khoảng có những viễn tượng ( vision), một kêu gọi ( calling), hay một chân trời lộng gió bao la quần tụ, trổi đưa lên tiếng rủ rê ( a horizon), hoăc một giờ phút tháng ngày khi tiếng nói của lương tâm đói hỏi tĩnh lự, quán chiếu thân phận, thời khắc, thời gian trong tĩnh lặng ( reticence) để phản quan về đời mình, thì những giờ phút tháng ngày đó thời tính sẽ mang đậm nét, rõ ràng nhất của sự liên hệ, xoắn vào nhau của 3 thì q/khứ, t/lai và h/tại, nơi đó thường con người ta sẽ có những quyết định mạnh mẽ, rất mạnh mẽ những lối đi mới cho đời mình, những điều phải/cần làm cho hướng đi đó. Và từ đó, có thể nói một cách bản thể luận (vì nó nằm trong bản thể , bản thể tính của con người) rằng trong các khả năng để trở thành gì đó, làm gì đó (possibilities for Dasein), những giờ phút , tháng ngày như thế , con người sẽ được tự do, và ít quên lãng hơn để thực hiện các ý chí muốn làm cũng như ước mộng đời mình. Bên cạnh những giờ phút như thế, còn có ý niệm về cái chết, trong đó :

a) Cái chết nhắc nhở đến sự hữu hạn của đời sống. Sống chỉ một lần. Sống chỉ trăm năm. Quan tâm ( care) rất quan trọng này về sự hữu hạn ( finitude) của đời người luôn ẩn hiện trong tâm não Heidegger đưa ông đến những luận giải về ý nghĩa của nó, và ý nghĩa của thời gian.

b) Vì sống chỉ một lần và chỉ trong khoảng trăm năm , nên những khi nhìn ngắm, suy ngẫm lại; những lúc lương tâm lên tiếng gọi, những khi các chân trời với những say mê, kích ngất, đắm say mời gọi lên đường, Heidegger, hay nhiều người trong chúng ta, sẽ quyết định quên các thú vui, tiện ích, quên sự lãng quên để chú tâm vào làm việc cho hướng đi, chân trời mới.

c) Và cũng chính vì cần/phải đối mặt với cái chết , sự hữu hạn con người mà trong quyết tâm (hướng tới tương lai– trong ảnh hưởng của quá khứ và hiện tại) tiến bước trên con đường mới, người ta thấy được sự tự do— tự do sinh ra từ việc đối mặt với cái chết, tự do chọn lựa con đường mình đi, không còn bị ảnh hưởng bởi những sự việc, nhân tình thế thái nữa. Như một cánh chim sổ lồng bay về một phương trời khác, như một tâm thức được phóng khoát đi về chân trời tuyệt hảo, tuyệt mỹ mình mong muốn.

Ý nghĩa của thời gian, ở đây— với Heidegger, xin nhắc lại đ/với Heidegger— hiện lộ rõ nhất. Tức trong tương quan với cái chết, lương tâm, sự quan tâm, lo lắng, phút tĩnh lự ngẫm suy. Nghĩa thống nhất ( unity) và toàn thể ( whole) trong giải thích của Heidegger về thời gian có thể được thấy nơi những sự , việc này (***)

Điều đáng nói sau rốt về thời gian, thời tính trong quan niệm của Heidegger là một đúc kết do chính ông nói trong bài giảng về thời gian : “History of the Concept of Time”:

“Not ‘time is’, but ‘Dasein qua time temporalizes its Being’ ”

Dịch :

Không phải ‘thời gian là’, mà Tại-thế-thể qua (con đường của) thời gian thời tính hóa Thể tính (của mình)

Giải thích

Không phải “thời gian là” ( cái gì đó, tức những cái này cái khác— không mang nghĩa vật lý, đo lường— mà Tại -thế-thể qua thời gian,{ tức khi để Thời gian bên cạnh, hay đối chiếu với Hiện hữu } thì Thể tính của Con người được thời tính hoá, nghĩa là trong hìện hữu, hay rõ nét hơn :trong thể tính, các đặc tính con người—theo nghĩa một quan niệm triết học, một phản ánh trong tâm thức— ta thấy Ý nghĩa của thời gian.

Hay nói gọn ghẽ, nhưng có thể rõ ràng hơn ý của Heidegger :

Qua con đường thời gian Thể tính của Dasein hiện ra

&& Báo trước : phần trọng tâm 1 về hiện hữu, Tại-thế thể (Dasein), thể tính , tính thể (5), có phần rõ ràng hơn, tuy cách diễn giải của Heidegger vẫn lòng vòng, dài dòng. Cũng trong phần đầu này, Heidegger cũng thừa nhận E. Husserl, thầy ông ở đại học Freiburg đã khai nhãn cho ông vể hiện tượng luận để từ đó những quán sát, phân tích của ông mang các đặc tính của h/tượng luận.

Vấn đề trọng tâm một:

Chúng ta hãy trở lại với vấn đề trọng tâm đầu tiên trong quyển Sein und Zeit= Being and Time= Hiện hữu và Thời gian, đó là vấn đề hiện hữu, v/đề thể tính con người và đồ vật, vật thể , tính thể.

Đìều đáng nói đầu tiên của Heidegger khi viết và x/bản q/sách là việc ông đem chuyện trăm năm trở lại bàn, và bàn sâu về Nó, đó là chuyện về bản thể và các đặc tính, vấn đề liên hệ ( ontic, ontical, ontologigal matters, problems, issues). Theo từ ngữ triết học thì là bản thể luận ( ontology), một ngành trọng tâm và căn để nơi triết học Tây phương, trong triêt học đệ nhất, tức siêu hình học (metaphysics). Thật ra từ thời tiền Socrates và sau Socrates, các triết gia Hy lạp và quanh đó đã suy tư nhiều về vấn đề Bản thể, nhưng 400 năm sau ngày tạ thế của Aristotle, triết gia cổ đại, một nhà thông thái đa học đã có công đặt viên đá đầu tiên cho nền triết lý/triết học về hữu thể ( being) trong quyểmn Metaphysics thời đó, thì vấn đề hữu thể, bản thể bị phai nhạt đi (rất) nhiều, và thần học về thượng đế hay đấng thiêng liêng thay thế, bắt đầu tử khoảng thế kỷ 5 sau chúa Ki-tô giáng sinh. Tuy vậy vấn đề về Cái/Đấng thiêng liêng cũng đã được các triết gia hay triết nhân Hi lạp bàn tới, thí dụ như Socrates, và những người trước ông như quý ngài gọi là những kẻ từ Mỹ-lệ-tủy (the Milesians), như Heraclitus, Xenophanes hay Pythagoras. Thần học từ thếkỷ 5 cho tới thế kỷ 15 đã thay bản thể luận chiếm lĩnh trí não, tâm huyết và quan tâm của các nhà thần học, thần học Ki-tô giáo, triết gia phương Tây. Lúc bấy gìờ Hữu thể-Không thượng đế bị Hữu thể-Thượng đế đẩy vào quên lãng; siêu hình học nhường chỗ cho thần học nói chung và thần học Ki-tô giáo. Chính sự quên lãng này cũng là một cơ sở cho Heidegger truy tìm cổ lục Hi lạp, La mã để truy vấn vấn đề hiện hữu cũng như thể tính, và cũng nhờ bài giảng của triêt gia/tâm lý học gia Franz Brentano mở đường cho trong bài giảng dài 150 trang “On the Multiple Meanings of Being by Aristotle.” (4) Chỉ cho đến khi R. Descartes hỏi lại, truy vấn lại một cách gián tiếp vềbản thể qua ý nghĩa của hiện hữu, hữu thể để thiết lập môt cách chắc chắn rằng “tôi tư duy nên tôi hiện hữu” ( cogito, ergo sum), người ta mới để ý lại vấn đề hiện hữu và bản thể một chút, thí dụ với David Hume, hay Immanuael Kant v.v., tức là mất thêm , lãng quên thêm khoảng 1.5 thế kỷ nữa. Tính chung, sau Aristotle [ sau Aristotle khoảng 50-75 năm, câu hỏi đã bắt đầu phai nhạt] thời gian bị phai nhạt, lãng quên khoảng 15-18 thế kỷ.

Dẫn nhập vào quyển sách triết rất lẫy lừng này sau khi nó x/bản khoảng 20 năm, Heidegger đưa ra các lý do tại sao cần nên đưa vấn đề hiện hữu { trong đó có cả vấn đề hữu thể [chữ trong các sách triết các g/sư đại học ở Viet nam trước 1975 dùng để dịch chữ being [être, Pháp; Sein ,Đức] }, để chỉ để chì cái có “thể”, như hình, khối trong kgông gian, sắc, tướng mạo, âm thanh, nhiệt độ v.v., như đối tượng cúa ngũ quan, ví dụ trái táo, cái bàn , cái ghế ấm trà, cái cell phone ,hay tiếng nhạc, mùi dâu , mùi cam v.v., nói tóm là vật thể ( the ontic being of entities); phần khác là chỉ cả những cái “thể” của cảm giác, ví dụ cảm giác vui, buồn , giận, hờn , yêu ghét v.v. ( the ontico-ontological being of entities). Đây có thể gọi là “tính thể” (5). Ngoài ra chữ Being , thường viết hoa trong tiếng Anh có những thứ như các niệm tưởng trừu tượng về con số, chuỗi số, các công thức toán, vật lý, hóa học, các ý niệm trong triết học, thần học, tôn giáo thì được dịch là thể tính , the Being of thoughts, concepts, conception, ideas, abstract thinking, mental states, processes, or cognition, perception etc. mới là đúng theo nghĩa triết học từ thời Plato trở đi, tới Heidegger. Những điều này có thể gọi là có ontological Being. Đ/với Heidegger, ít nhất chúng ta cũng nên phân biệt được như vậy về từ ngữ being, Being.

Notes:

* of much interest: Một điều rất lý thú là Heidegger nói rằng mình sử dụng phương pháp luận Hiện tượng luận ( Phenomenology), “khám phá” từ Edmund Husserl để cốgắng thiết lập một nền tảng triết học mang nhìều tính khoa học “triệt để” ( philosophy as a rigorous science) [mà ngay chính Husserl cũng chưa hiểu rõ đủ những đặc tính cũng như phương pháp nền tảng của nó cần được khai triển trong nhiều trường hợp ra sao], nhưng đọc tới đọc lui thì chỉ thấy đó là những lời như tấm khăn choàng mỏng phủ lên cách truy vấn, tìm hiểu các vấn đề , đề mục hay đặc điểm, cấu trúc ( features, structures) trong quan niệm của Heidegger. Lý do cho việc có tấm khăn choàng này : Hiện tượng luận ở thời gian từ 1915-1935 ở các đại học nước Đức gây được tiếng vang lớn trong giới triết học nhà trường và cũng là một hình thức “fashion” trong đám sinh viên và thầy dạy triết trẻ hơn Husserl ở đại học. Và cũng vì có tấm khăn choàng này mà Heidegger được Husserl gọi về phụ biên tập bài vở về h/t/luận cho Husserl, Nói gọn, chẳng có gì mang đặc tính của một phương pháp quan sát, thẩm thấu bằng ph/pháp Hiện tượng luận đề ra , mà chỉ là sâu chuỗi của niệm tưởng nối tiếp niệm tưởng mang tính giải thích, thuyên thích { vì thế mà sau này học trò Heidegger hay các g/sư triết ở các đại học ở Âu châu và đôi khi ít ỏi ở Mỹ châu sính triết học của Heidgger nảy ra chữ “interpretative phenomenology” (hiện tượng luận giải thích, hay heumeneutic phenomenology ( h/t/luân thuyên thích) (1) để gọi p/pháp mang tính “h/t/luận” của Heidegger — chẳng khác gì cách chiêm niệm , suy nghĩ, suy tư, phân tích, diễn dịch, lý luận từ thời Socrates trở xuống, đến Descartes, Liebniz, Kant, đến Hegel, Schelling, Schopenhauer, Nietzsche v.v. Nếu quan sát kỹ sẽ thấy các niệm, các tưởng trong suy tư của Heidegger cứ tuần tự xuất lộ trong tâm thức, trong đó các định nghĩa, khái niệm, ý niệm, diễn dịch gọi chung các “mảng” tư tưởng tuôn chảy theo tuần tự của một cách giải thích, luận giải .Mà đáng lẽ phải có (rất) nhiều phút gìờ ngưng lại để quán sát, quán chiếu cho rõ hơn những điều chứa đựng trong các mảng ấy— hay nói rõ hơn : các đơn vị nhỏ chứa đựng nội dung, tư tiết, chi tiết cùng cách chúng xuất hiện ra sao trong tâm thức. Nhưng dĩ nhiên, Heidgger đã không làm như thế. Và ngay cả thầy của ông là triết gia Edmund Husserl, người khởi xướng Hiện tượng luận cũng không làm như thế, trong rất nhiều những trang sách của ông, trong “Logical Investigations” hay “ Ideas Pertaining to Pure Phenomenology” (1)

** Từ nguyên thủy, đặc tính “suy diễn”,” diễn dịch” là hai điều tối kỵ mà E. Husserl ngăn sinh viên mình làm khi thực tập ph/pháp của hiện tượng luận. Ông bảo : chăm chú vào chuyện quan sát, nhìn ngắm rồi mô tả các hiện tượng, các kinh nghiệm đã sống (lived experence) thôi xem giữa chúng và tâm thức mình có tương quan ra sao. “Không được” tìm cách giải thích, diễn dịch này nọ. Theo tôi, sau đó , Husserl mới cho s/viên phân tích, đúc kết các hiện tượng mình đang nghiên cứu. Bởi vì “bất khả”. Và cũng như Heidegger, Husserl cũng diễn dịch, phân tích, suy diễn các hiện tượng mình nghiên cứu thường xuyên trong các tác phẩm của mình.

*** & 3. Temporality : xin nhắc lại, chữ ở hàn lâm, trường ốc , hay trong tự điển thì dịch ngắn gọn là thời tính. Nhìèu khi hiểu như ‘mang tính cách thời gian’ thì cũng đúng, nhưng có những lúc để hiểu rõ nghĩa của nó phải cần dịch là ‘ý nghĩa của thời gian trong tương quan với hiện hữu, thể tính (existence, being)

5. Đây là thuyên thích, giải thích của tôi về ý nghĩa của những điều như các cảm giác vui, buồn, giận , ghét, sầu bi, hân hoan, sướng khoái hay tuyệt vọng, nảo nềv.v., nói tóm là các cảm giác, cảm nhận, tri giác của tâm hồn, tâm lý và chúng có cả hai khía cạnh ontic hay ontical và ontological. Và tôi dùng chữ “tính thể” để chỉ những điều này.

(còn tiếp)

HMChân

---

REF

1. http://dhspriory.org/kenny/PhilTexts/Husserl/Ideas1.pdf

2. Về những điều mù mờ trong cái gọi lả : heumeneutic phenomenology ( hiện tượng luận/học thuyên thích) và ph/pháp của nó, hãy thử đọc một bài dưới đây

https://journals.sfu.ca/pie/index.php/pie/article/view/214

Vì các điểm mơ hồ, lù mù Husserl và Heidegger, thầy và trò, một là người khởi xướng, khám phá ra h/t/luận, người thì là học trò rất gần gũi lúc ban đầu với thầy và luận điểm h/t/luận , còn hiểu khác nhau về cách áp dụng hiện tượng luận trên các đề mục và “kết luận” nó mang lại, ví dụ v/đề tâm thức (consciousness), và thời gian. Sau đó là các nhà h/t/luân/học về sau cũng giải thích h/t/luân/học nhiều cách khác nhau, và có những điểm không đồng ý với Husserl hay Heidegger về thời tính.

https://www.iep.utm.edu/phe-time/#H2

Vài điều về quyển "Sein und Zeit" (Being and Time= Hiện hữu và Thời gian) của Martin Heidegger

M. Heidegger mê Siêu hình học. Điều này có thể được thấy rõ trong việc ông viết tác phẩm rất nổi tiếng của mình là Sein und Zeit (Being and Time = Hiện Hữu và Thời gian). Nó như một Tiếng gọi ( a Calling)— gọi ông về một Ban sơ Mù sương để tìm ngấn tích, dấu vết, ngõ thôn xưa có thể dẫn đến gặp mặt Nàng thiên tiên , xem dò Tính hạnh Hữu thể bội trùng xa xăm, ẩn dấu.

Và dù không thừa nhận ( vì thời thượng lúc bấy giờ) điều mê S/h/học này và có khi g ọi Being and Time và mấy quyển khác là công việc “phá hủy”, giải cấu, giải cấu trúc ( destructure) triết học (đệ nhất), hay siêu hình học, từ thời Aristotle trở đi, điều ai nhìn kỹ, quan sát, truy vấn kỹ cũng có thể thấy Heidegger say mê Bản thể luận (Ontology), vốn là một vấn đề trọng tâm, căn để của Siêu hình học.

Quyển “Being and Time “ bàn gì , nói gì, thuyên thích điều gì ?

Những điều sau đây chỉ nên được đọc bởi những người quan tâm, hiểu đủ sâu về Triết học, sử triết học, và đọc kỹ “Being and Time”. Lý do: điều này có liên quan tới việc đánh giá triết học và tư tưởng của M. Heidegger.

Vấn đề trọng tâm 1 :

Hiện hữu, Hữu thể, Thể tính, Tính thể, Tại-thế-thể- Existence, beings, Being, entities, Dasein sẽ bàn sau.

Vấn đề trọng tâm 2 : Thời gian, Ý nghĩa thời gian trong tương quan với hiện hữu, thời tính- time and temporality.

2a) Đầu tiên, Heidegger cho là thời gian nghĩ theo cách Aristotle như một đường thẳng với các phân đoạn, hay điểm trước sau của quá khứ, hiện tại tương lai là một q/niệm thô thiển. Đó cũng là quan niệm về thời gian vật lý từ ngàn xưa tới nay. Quan niệm về Thời gian tuy dựa vào thời gian vật lý như trên cũng mang lại nhiều thuyết lý, lý thuyết khác nhau từ cổ xưa đến nay trong nhiều lãnh vực (1). Heidegger , học được từ E. Husserl về tính cách chồng chéo, giao thoa với nhau của các thời điểm nên một sự kiện trong tương lai có thể mang những dấu ấn, dấu vết của quá khứ, hay hiện tại, một sự kiện ở h/tại có thể mang dấu cûa quá khứ và hình ảnh phóng mình vể tương lai. Ông viết :

Mang thời-tính không có nghĩa là những cơn khích cực (ecstases) xuất hiện trong một ’chuỗi kế tiếp. Tương lai không muộn hơn sự đã qua, và cái đã qua không sớm hơn Hiện tại. Thời tính thời tính hóa chính n ó như một tương lai tạo nên hiện tại qua một quá trình đã xuất hiện . (Hiện hữu và Thời gian 68: 401)

Luận sự về Thời gian trong phẩm thứ 19 trong Trung Luận của Bồ tát Long Thụ hoặc cách luận về sự kiện trong 3 thì của nhà Phật về cái có thể có trong nhau của 3 thì hay hơn và rõ ràng hơn nhiều.

Trước khi bàn tiếp về thởi gian và tương quan của nó với một trong những tâm tưởng , quan niệm then chốt, nổi bật trong triết học Heidegger là Sorge ( Care/Concern), Cura ( La tinh), tiếng Việt là Quan tâm/Lo/Lo lắng (3) , hãy thử tìm hiểu quan niêệm của Heidegger về Sorge. Với Heidegger, Sorge [Quan tâm/Lo (Care/Concern)] giữ vị trí trung tâm trong suy tư về Thể tính con người tại thế. Cần mở ngoặc tại đây để nói ngay một chút về nghĩa chữ “lo” trong phần dịch chữ “Sorge ( Care/Concern) : Lo ở đây mang nghia : để lòng vào để trù tính công việc. Nó là hiện tượng căn bản để người ta nhận thức được nó như là một tổng thể sơ nguyên của Dasein ( Tại -thế-thể = Thể tính con người tại thế=Being-in-the-world)

Hãy nghe Heidgger thuyết về Sorge ( Care/Concern= Quan tâm/Lo/Lo lắng):

Là một trong những khả năng của Thể tính, sự lo lắng/băn khoăn - cùng với chính Dasein như được xu ất lộ trong đó – cho ta hiện tượng c ăn bản cho việc nắm bắt một cách rõ ràng tổng thể sơ nguyên của Dasein. Thể tính c ủa Dasein hi ện ra như chính mình qua hiện tư ợng “ Quan tâm/Lo”. Nếu chúng ta phải tìm hi ểu hiện tượng v ề hiện hữu, tồn sinh căn bản, chúng ta phải phân biệt nó với các hiện tượng có thể được nh ận chân l à gần giống nh ư quan tâm, ví như ý chí, mong muốn, nghiện ngập và thôi thúc. Quan tâm-Lo không thể bắt nguồn từ những điều này, vì chúng được thành lập dựa trên nó. (4)

Giống như mọi phân tích bản thể luận, Thuyên thích bản thể luận của Dasein như một sự quan tâm, đối với bất cứ điều gì chúng ta có thểthấy ra từ một thuyên thích như vậy, nằm xa những gì có thể tiếp cận được với sự hiểu biết ti ền-bản thể luận về thể t ính, thậm chí với tính cách vật thể mà chúng ta không xa lạ gì về các v ật thể. Không có gì đáng ngạc nhiên khi sự hiểu biết chung có liên quan đến cái mà nó có chỉ có sự quen thuộcvềmặt vật thể , cái được biết đến về mặt bản thể lu ận có vẻ khá xa lạ đối với nó. Mặc dù vậy, ngay cả cách tiếp cận mang t ính v ật thể mà chúng ta đã dùng để cố gắng giải thích Dasein tr ên mặt bản thể luận như sự quan tâm/lo, đã có thể trở thành rất xa xôi, v à là một sáng tạo lý thuyết, không kể đến tính bạo động bạo lực người ta có thể nhận ra trong vi ệc chúng ta dẹp sang một b ên định nghĩa truyền thống đã được xác nhận về "con người". Theo đó, việc giải thích hiện tại của chúng ta về Dasein như sự sự quan tâm, cái lo đòi hỏi phải có sự xác nhận trước mang tính tiền-bản thể luận/học. Điều này nằm ở việc chứng minh rằng khi Dasein đã thể hiện bất cứ điều gì về mình, nó đã tự diễn dịch chính nó như m ột sự quan tâm (c u r a), mặc dù xưa nay nó chỉ làm vậy tiền-bản thể lu ận. (5)

Để giải thích tại sao Thời tính, hay chính xác hơn : Ý nghĩa của Thời gian trong tương quan với Hiện hữu, trong nghĩa mà Heidegger gọi là mang tính bản thể luận (ontological) , Heidegger đưa ra quan biệm về cái quan tâm/lo/ lo lắng (care/concern) như sau :

1) Cuộc đời chúng ta, từ lúc được sinh ra { với Heidegger : là bị quẳng vào thế giới ( being-thrown into the world) (6)} đến lúc tiến tới cái Chết ( being towards Death), cuộc đời chúng ta mang các chặng và tâm thức như sau :

1a) Bị quẳng vào thế giới này là sự kiện ngoài vòng kiểm soát của bất cứ ai : cha mẹ sinh ta ra, trong giòng họ đó, đất nước, xã hội, tập tục , văn hóa, ngôn ngữ đó v.v. Thế giới đó an, nguy thế nào, thí dụ, thế giới đó với Heidegger vừa trải qua thế chiến I , với 40 triệu người chết; nước Đức có 1 trieu 700 ngàn người chết, 4 triẹu 200 ngàn người bị thương, 1 triệu 150 ngàn bị bắt làm tù binh; 13 triệu bị động viên. Làm sao không có sợ hãi ( fear), âu lo, băn khoăn (anxiety)cho bất cứ người Âu châu nào, chẳng riêng gì người Đức.

1b) Cuộc đời người ta đâu thiếu các sợ hãi, âu lo, lo lắng, buồn đau, sầu não, khổ lụy đủ thứ, với đủ các nguyên do từ chính trị, kinh tế, xã hội, cá nhân. Và với Heidegger, người đọc kỹ “Fear and Trembling” của Soren Kiekegaard, thì âu lo, lo lắng, băn khoăn khó mà không cảm nhận được những nỗi băn khoăn (anxiety), niềm lo lắng ( anxiety), hay các cảm thức mệt mỏi, chán chường, tuyệt vọng lúc này, lúc khác. Ảnh hưởng của Kierkegaard không nhỏ trong tiến trình hình thành tư tưởng của M. Heidegger— từ hai quan niệm về “anxiety” và “objective sin” bên cạnh “falleness”. Heidegger, vốn x/thân từ gia đình “thủ từ” nhà thờ Thiên-chúa-giáo La mã, đã từng vào học một trường thuộc dòng Jesuit, do đó chuyện tội lỗi nguyên thủy và các thứ tội khác là quá quen thuộc với Heidegger, ngay từ thơ ấu hoa mộng. Băn khoăn, âu lo từ nền móng như vậy, sao không thể đeo theo, đi theo vào tác phẩm.

2) Cuộc đời người ta hữu hạn ( existence conditions man in a short period of life), và trong hữu hạn này có biết bao điều không ngờ tới được; sướng vui cũng có, nhưng nguy nan, hiểm họa, khổ đau, phiền não, sầu bi lúc nào cũng có thể đổ xuống. Ai ngờ được coronavirus, ngay hiện tại, tháng 5, 2020 có gần 6 triệu ca nhiễm, hơn 360 ngàn đã về bên kia thế giới. Hoặc thanh niên, đàn ông Viet Nam trong tuổi phải vào quân đội thời 1954-1975, nơi cái vô thường của đời sống, của sinh mệnh có thể dạy cho chúng ta những điều gì trong hiện hữu, trong tồn sinh ngắn ngủi. Cái hữu hạn này hẳn cũng ghi khắc vào tâm tư Heidegger, và từ đó thúc đẩy các quyết định, dự định/tính làm/làm trước [anticipation (Vorlaufen)], rồi để lại dấu ấn trong tác phẩm “Sein und Zeit”

3) Cái Chết

3a) Cuộc đời ngắn ngủi, vô thường và ai cũng phải chết. Ai trong cõi người ta này, không có lúc nghĩ đến cái chết. Nhiều người còn chuẩn bị nhiều thứ trước 50 tuổi; nhiều người tính toán hậu sự, chia của, chia vàng, chia sách; cho sách trước khi tạ thế, nhiều người làm di chúc sớm, dặn dò sớm. Có những người thường xuyên suy tư, thiền quán về cái chết, về Bờ bên kia, Vô thường, Tánh Không, về Trở lại Căn nhà lớn. Không ít thì nhiều, tới một tuổi nào đó, có thể 30, 40, hay 50, ai cũng phải có những lần suy tư, suy ngẫm về đôi đường Tử Sinh. Vô thường, hữu hạn, ngắn ngủi, điều này tất nhiên sẽ đẩy một triết gia nhiều khuynh hướng suy tư về hiện hữu, vềcuộc tồn sinh phải nghĩ về Cái Chết là điều đương nhiên. Đây là một trong những điều Heidegger nghĩ trước, dự định, dự tưởng trước ( anticipation, projection) cho tương lai.

3b) Trong những tâm tư, tâm trạng phóng mình về tương lai ( projection onto the future), quan niệm Being-towards-Death ( Thể tính hứớng về cái Chết) được Heidegger phác họa, triết luận kỹ càng. Nó là một sự kiện trong tồn sinh của Tại–thế-thể Dasein mang kiệntính (facticity) không thể chối cãi trong nghĩa bản thể luận, và là một “care” hay “concern” lớn trong luận thuyết của Heidegger.

Niệm tưởng, phân tích về cái chết hay ý nghĩa của Chết trong sách không có gì đặc sắc. Chỉ có điều đáng nói nơi suy nghĩ của Heidegger về cái Chết là : đó là một quan tâm lớn cho Heidegger trong niệm tưởng Thể-tính hướng-về- cái Chết (Being-towards-Death ). Với Heidegger, cái chết sinh-vật lý không cần phải nghiên cứu sâu xa; chính quan niệm về chết— quan niệm trong mỗi người ( each in our “I”) về một cách thức để sống chết { khi tìm hiểu về ý nghĩa của cái chết [ mở ngoặc: nó đang hiện diện trong tôi ngay khi tôi đang sống] tôi mới thấy sống thế nào cho “đẹp-hay-có ý nghĩa ( authentic) = a way of being of Dasein}— mới là điều cần lưu tâm tìm hiểu.

4) Hiện hữu nơi trần gian = Tại thế-thể (Being-in-the word) mang theo đó nhìều quan tâm, băn khoăn, và có khi những âu lo, lo lắng. Chiến tranh, đấu tranh chính trị, hiểm họa có thể đến từ những chiêm nghiệm lịch sử hay tính toán chính trị. Kinh nghiệm với những cái chết, thương vong, bị cầm tù, bị động viên trong thế chiến I vừa qua khi Heidegger vừa tròn 29 tuổi; kinh nghiệm từ những gì người lớn hơn kể lại càng ấn dấu mạnh hơn tính cách “bị vất vào đó” ( being thrown there), bị vất vào trần gian, với những âu lo, sợ hãi, lo lắng, củng như sự hữu hạn, vô thường của kiếp sống. Vì vậy , làm sao không thể “lo toan”, “quan tâm”, “lo lắng”, gói gọn trong chữ “Sorge” ( Care/Concern= Quan tâm/Lo/Lo lắng) như đã nói qua bên trên, trong các khoẳng thời gian, nhất là các khoảng thời gian một “khích cực” (ekstase), hay một “chân trời” (horizon) mới xuất hiện.

4a) Hiện hữu trần gian , sống ở đời , như thế, còn buộc con người phải đối đầu với các hiểm họa, không chỉ với chính trị, “thể nghiệm” lịch sử, mà còn là với các tai họa, nguy nan, nạn ách từ xã hội, kinh tế; hay khó khăn, khổ sở trong hoàn cảnh cá nhân, điều kiện sinh sống. Thí dụ, như dịch bệnh như coronavirus hiện tại đang giết hơn 360 ngàn người, Spanish flu năm 1918 giết từ 17-50 triệu người, hay thí dụ suy trầm, suy thoái kinh tế. Đương nhiên trong kiếp nhân sinh như thế, ngần ấy năm trong khoảng 100 năm, có những thời khoảng, có những trải nghiệm, suy nghiệm , rồi các bài học về cuộc sống, cuộc đời, được rút ra “inauthentic” ( thiếu sâu sắc, thẩm quyền) hay “authentic” ( sâu sắc, thẩm quyền) trong ý nghĩa phải ứng phó, đối đầu với các tai họa, tai nạn, sự cố nguy hiểm, khó khăn bằng các ứng xử của quan tâm, quan ngại, lo lắng, lo toan, ít nhất là băn khoăn.

4b) Hiện hữu ở trần gian, sống ở đời còn có những thời khắc lo toan, mưu tính, sắp đặt cho đời sống cá nhân, gia đình. Có những hoàn cảnh khắc nghiệt trong một giai đoạn sống , buộc người ta phải bỏ một số kế hoạch, dự tính, thay đổi cách sống, cách suy nghĩ. Có những phút giây tỉnh ngộ, hay giác tỉnh, giác ngộ, hoặc có những phương trời cao rộng, chân trời tuyệt hảo, tuyệt mỹ mở ra chào gọi, kêu gọi, người ta có thể bỏ đi nhiều thứ quen thuộc, tiện nghi để dấn bưóc vào một “định mệnh” mới, một phận số mới, với một tâm thức và các tâm cảnh mới. Những thởi khoảng, giờ phút nói trên được quan sát một cách hiện tượng luận ( phenomenological observation) như những hiện tượng mở ra những chân trời; những tham dự hiện sinh ( existiential participation), những xoay chuyển, thay đổi hiện sinh trong cuộc Sinh tồn, trong cõi Tồn sinh ( existential change, reorientation in Existence)

4c) Sống ở đời còn có hiện hữu với tha nhân, với các ssự và vật (entities): being-alongsise, being-with Others như một đặc tính của hiện hữu, như cách thế sống, xử kỷ tiếp vật. Nói theo kiểu của Heidegger, đó là một biểu hiện mang tính bản thể luận ( a ontological being of Dasein). Và nó nằm trong Quan tâm/Lo/Lo lắng ( Care/Concern).

4d) Một ý tưởng, một giải thích quan trọng trong quan sát, chiêm nghiệm về đời sống của Heidegger là quan niệm về Tự do. Đó là…

....

Hãy nghe Heidegger luận về Quan tâm/Lo/Lo lắng, Băn khoăn, Thể tính của sự “bị quẳng vào thế giới” bằng chính lời ông, trong tiết 41 của “HH và TG”

Thể tính của Dasein như là Quan tâm/Lo/Lo lắng

Vì mục đích của chúng ta là nắm bắt toàn bộ cấu trúc này về mặt bản thể, trước tiên chúng ta phải hỏi liệu hiện tượng băn khoăn/lo lắng và điều được tiết lộ trong đó, có thể cung cấp cho chúng ta toàn bộ Dasein theo một cách sơ nguyên cùng cấp không , và liệu chúng có thể làm thế, nếu chúng ta tìm kiếm nơi tổng thể này, quan điểm của chúng ta về nó sẽ được làm đầy, đáp ứng bằng bởi những gì đã được trao cho chúng ta trước đấy. Toàn bộ thực chất của những gì nằm trong đó có thể được kể là ‘xứng xác” chính thức và ghi lại: sự lo lắng nhìn như một trạng thái tâm hồn (*) là Thể tính của sự (kiện) bị-vất- vào thế giới, một hiện thể trong thế giới; rằng cái chúng ta băn khoăn lo lắng là một khả hữu của Thể tính-nằm trong thế giới, Như vậy, toàn bộ hiện tượng băn khoăn/lo lắng (có thể) chứng thực rằng Dasein ( Tại-thế-thể của Thể tính con người) là một Thể tính-trong thế giới với kiện tính thực sự. Những đặc tính cơ bản của Hữu thể này là : hiện diện, mang kiện tính và là một Thể tính-Rớt xuống.

Lòng vòng, cố gắng diễn tả ý mình, nhưng vì ngôn ngữ bị chính mình tạo những vòng khóa vô hình nên Heidegger chẳng làm rõ ràng hơn được bao nhiêu ý muốn nói, dù chúng ta tiếp tục đọc các đoạn sau đó. (7)

Liên quan tới việc luận thuyết của Heidegger về Thời tính ( temporality ) là ý nghĩa bản thể luận của quan tâm/lo/lo lắng (care) , ta thấy Heidegger đưa ra ý niệm Khẳng quyết tiên quyết

* Khẳng quyết tiên quyết ( Anticipation of Resoluteness)

Heidegger đưa ra ý niệm Vorlaufen [anticipation= dự định , dự tưởng, tính trước, làm trước (ít nhất là trong suy nghĩ) )] và gọi đó là một khả năng (possibility) trong các khả năng của Dasein có sức mạnh đẩy một người đến thực hiện cách sống hay-đẹp-có ý nghĩa (chữ chuyên biệt trong sách là “authentic”= mang thẩm quyền).

Khẳng quyết tiên quyết là điều Heidegger truy nhận là một quan tâm/lo “thẩm quyền” (authentic) . Như chúng ta có thể thấy, dự định là hình thức của Thể tính-hướng tới (Being- towards) , nơi hiện hữu của người ta có thể thành hình “thẩm quyền” hay không. Heidegger đem ý niệm “Khẳng quyết (Resoluteness) vào trong luận giải của mình để cho thấy căn để của niệm tưởng này nằm ở trong cái gọi là “lương tâm” (conscience). Và lưong tâm này ( trong t /t ưở ng c ủ a Heidegger) có quan hệ mật thiết với vi ệc Cảm nhận -tội lỗi (Being-guilty= Schuldigsein), nhưng đây kh ông phải là cảm nhận tội lỗi vì đã thực sự phạm vào tội lỗi, mà chỉ là tâm thức cho rằng hiện hữu mình trước đó— không nhất thiết đời mình mà còn có thể nằm trong tồn sinh nhân loại— đã mang một thứ “tội” nào đó và bây giờ mình “open to correction in conscience ”, mở lòng ra để có dịp thì sửa đổi.

Hoàng Minh Chân

(còn tiếp)

Notes

4. As one of Dasein's possibilities of Being, anxiety-together with Dasein itself as disclosed in it-provides the phenomenal basis for explicitly grasping Dasein's primordial totality of Being. Dasein's Being reveals itself as care. If we are to work out this basic existential phenomenon, we must distinguish it from phenomena which might be proximally identified with care, such as will, wish, addiction, and urge. Care cannot be derived from these, since they themselves are founded upon it.

5. Like every ontological analysis, the ontological Interpretation of Dasein as care, with whatever we may gain from such an Interpretation, lies far from what is accessible to the pre-ontological understanding of Being or even to our ontical acquaintance with entities. It is not surprising that when the common understanding has regard to that with which it has only ontical familiarity, that which is known ontologically seems rather strange to it. In spite of this, even the ontical approach with which we have tried to Interpret Dasein ontologically as care, may appear farfetched and theoretically contrived, to say nothing of the act of violence one might discern in our setting aside the confirmed traditional definition of "man". Accordingly, our existential Interpretation of Dasein as care requires pre-ontological confirmation. This lies in demonstrating that no sooner has Dasein expressed anything about itself to itself, than it has already interpreted itself as care ( c u r a ) , even though it has done so only pre-ontologically. ( Being and Time , trans. MacQuarrie & Robinson, p. 227)

6. Vốn gốc từ một g/đình Cơ-đốc giáo, đã từng định học thần học Thiên chúa giáo trong một dòng Jesuit, nhưng bỏ, Heidegger rất quen thuộc với ý niệm “tội lỗi ban đầu”, các thứ tội lỗi trong kinh thánh và các trừng phạt, nên quan niệm “bị vất, quẳng vào thế giới” với bao nguy nan, hung hiểm không có gì mới mẻ.

7. 41. Dasein's Being as Care

Since our aim is to grasp the totality of this structural whole ontologically, we must firstask whether the phenomenon of anxiety and that which is disclosed in it, can give us the whole of Dasein in a way which is phenomenally equiprimordial, and whether they can do so in such a manner that if we look searchingly at this totality, our view of it will be filled in by what has thus been given us. The entire stock of what lies therein may be counted up formally and recorded : anxiousness as a state of- mind (*) is a way of Being-in-the-world ; that in the face of which we have anxiety is thrown Being-in-the-world ; that which we have anxiety about is our potentiality-for-Being-in-the-world. Thus the entire phenomenon of anxiety shows Dasein as factically existing Being-in-the-world, The fundamental ontological characteristics of this entity are existentiality, facticity, and Being-fallen.

* MacQuarrie & Robinson dịch là “trạng thái tâm hồn (state-of-mind) chữ Befindlichkeit trong “Being and Time”, một số nhà triết học, phân tâm học khác sau này, nghĩ rằng dich là “disposedness” , tức có/mang khuynh hướng, tiềm hướng [(như một “thức” trong tiềm thức rằng đã gặp, đã có nhận thức = having-been-there-ness (về điều ấy)] thì chuẩn hơn.

REF

http://pdf-objects.com/files/Heidegger-Martin-Being-and-Time-trans.-Macquarrie-Robinson-Blackwell-1962.pdf

What would Aristotle have thought ? (bilingual)

The Buddha once had said : If Buddhas are born or not, the dharmas( characteristics) stay the same.

Now, if Aristotle, who was about 200 years younger, had heard this , what would he have thought and recorded in his theology, a "science" in his meaning in his time, not an theological study in the past 2000 years, or so.

---

REF

https://plato.stanford.edu/entries/aristotle-metaphysics/#SubjMattArisMeta

The Illusion of the Ego